Tedarikçiniz Bakanlığın taklit veya tağşiş listesine girdiyse önce kaydın hangi ürünü ve partiyi kapsadığını okuyun, sonra elinizdeki ilgili partileri izlenebilirlik kaydınızdan bulup kullanımdan ayırın. Partileri ölçüp laboratuvarda teyit ettirin, kullan, ayır ya da iade kararını kayda geçirin ve zafiyet değerlendirmenizi güncelleyin. Hammaddeden üretilip çıkmış ürün varsa geri toplama sorusunu hukuk danışmanınızla birlikte hemen değerlendirin.
Liste aslında neyi söylüyor?
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın listesi, 5996 sayılı Kanun'un 31. maddesinin 6. fıkrası ile Gıda ve Yem Resmî Kontrolleri Yönetmeliği'nin 8. maddesine dayanır ve laboratuvar sonucuyla kesinleşen ürünleri içerir. Kayıtta şu alanlar görünür: duyuru tarihi, firma adı, marka, ürün adı, uygunsuzluk, parti/seri numarası, il, ilçe ve ürün grubu.
7 Kasım 2026'da listede 1 Haziran-27 Ekim 2026 tarihli 321 kayıt görünüyor. En kalabalık gruplar et ve et ürünleri (175), bitkisel yağlar (60), süt ve süt ürünleri (39) ile arıcılık ürünleri (21). Yani hammadde olarak kullanılan pek çok grup bu listededir.
Okurken üç şeye dikkat edin:
- Firma doğru mu? Benzer unvanlar karışabilir; il ve ilçe alanlarıyla tesisi eşleştirin.
- Ürün sizin aldığınız ürün mü? Kayıt bir ürün ve partiyi işaret eder. Aldığınız ürün farklı olabilir, ama aynı tesisten geldiği için soru tamamen kapanmaz.
- Bulgu ne? "Gıda boyası tespiti" ile "nişasta tespiti" farklı analizler gerektirir. Uygunsuzluk alanı, laboratuvara ne soracağınızı belirler.
İlk 48 saatte ne yapılır?
Bu süre mevzuattan gelen bir sınır değil, pratik bir hedeftir. Sıra şöyle kurulabilir:
- Sorumlu atayın. Kalite, satın alma, üretim ve hukuktan birer kişi yeterlidir. Kayıt ekran görüntüsü ve tarihiyle dosyaya girer.
- Etkilenen partileri çıkarın. 5996 sayılı Kanun'un 24. maddesi izlenebilirlik sistemi kurmayı ve talep hâlinde bilgiyi Bakanlığa sunmayı zorunlu kılar. Tedarikçiden gelen bütün partileri listeleyin: depoda duran, üretime giren, bitmiş ürüne dönüşen, sevk edilen.
- Depodaki partileri ayırın. Karar çıkana kadar üretime almayın ve fiziksel olarak işaretleyin.
- Kapsamı üç halkada düşünün. Listede adı geçen parti, aynı üründen aldığınız diğer partiler ve aynı tedarikçiden aldığınız diğer hammaddeler. Risk azaldıkça halka daralır.
Elde kalan partiler nasıl değerlendirilir?
Ölçüm iki soruyu cevaplar: bu parti kendi referansınıza uyuyor mu, listede bildirilen bulgu bu partide var mı?
- Karşılaştırma. Partinin bileşimi daha önce doğruluğundan emin olduğunuz partilerle karşılaştırılır. Tedarikçinin önceki partileri de bu karşılaştırmaya girer; varsa saklanan şahit numuneler değerlidir, çünkü sorunun ne zaman başladığını gösterebilir.
- Hedefli analiz. Listedeki uygunsuzluğa göre laboratuvardan istenir. Hedefli yöntem yalnız aradığını bulur, bu yüzden panel bulguya göre seçilir. Farkı gıda tağşişi nasıl tespit edilir yazısında anlattık.
- Numune kaydı. Hangi partiden, kim tarafından, nasıl alındığı kayda geçmezse sonuç itirazda zayıflar. Numune alma yazımız bu noktayı açıyor.
Tedarikçinin verdiği analiz sertifikası bu aşamada tek başına dayanak olmaz; sertifikanın neyi kanıtlamadığını analiz sertifikası yazımızda ele aldık.
Karar nasıl verilir?
| Durum | Karar | Kayda girecek |
|---|---|---|
| Parti bulguyu taşıyor | Kullanmayın; iade ya da imha yolunu danışmanla belirleyin | Laboratuvar raporu, parti ve miktar |
| Parti temiz, profil uyumlu | Koşullu kullanım; tedarikçi durumu ayrıca değerlendirilir | Rapor, karar gerekçesi, onaylayan |
| Sonuç belirsiz, profil ayrışıyor | Ayrı tutun, ek hedefli analiz isteyin | Ayrışma, istenen panel |
| Parti tükendi, bitmiş ürüne girdi | Bitmiş ürün partilerini ve sevkiyatı izleyin | Parti eşleşmesi, sevk listesi |
Son satır en zor olanıdır. 5996 sayılı Kanun'un 22. maddesi, işletmecinin bir ürünün gıda güvenilirliği şartlarına uymadığını değerlendirmesi ya da buna ilişkin makul gerekçesinin olması hâlinde toplama işlemlerini derhal başlatmasını ve Bakanlığı bilgilendirmesini ister. 24. madde, taklit ve tağşiş yapılmış ürünün işlenmesini ve piyasaya arzını yasaklar; 40. madde ise üreten, ithal eden ya da kendi adıyla piyasaya arz eden işletmeciye el koyma, toplatma ve gelire bağlı idari para cezası öngörür. Bu değerlendirme hukuki sonuç doğurur, bu yüzden hukuk danışmanıyla birlikte yapılmalıdır. AB'ye sevkiyatınız varsa AB genel gıda mevzuatı da güvensiz gıdada geri çekme ve yetkili otoriteye bildirim yükümlülüğü getirir; alıcınızı ve ithalatçınızı bu çerçevede erken bilgilendirin.
Tedarikçiyle konuşma nasıl yürütülür?
Yazılı ve tarihli ilerleyin. Tedarikçiden kaydın kapsamını, kök neden açıklamasını, düzeltici önlemleri ve sizin aldığınız partilere ilişkin kayıtları isteyin. Tedarikçi resmî sonuca itiraz ettiğini söyleyebilir: 31. maddenin 4. fıkrası ilgililere tebligattan itibaren yedi gün içinde itiraz hakkı tanır. Bu bilgiyi not edin, ama itirazın sonucunu kendi ölçümünüzün yerine koymayın. Onayı askıya alma, koşullu devam ya da sonlandırma kararı onaylı tedarikçi prosedürünüze göre verilir ve gerekçesiyle yazılır.
Zafiyet değerlendirmesi ve denetim dosyası neden güncellenir?
IFS'in Product Fraud Mitigation Guideline'ı (Version 3) değerlendirmenin en az 12 ayda bir ya da önemli değişikliklerde gözden geçirilmesini ister. Uygunsuzluk gösteren analiz sonuçlarını, sahtecilikle ilişkili şikâyetleri ve yeni tanımlanan bir tağşiş maddesini de bu değişiklikler arasında sayar. Gözden geçirme belgeli ve tarihli olmalı, kontrol önlemleri de buna göre yenilenmelidir. Yapısını zafiyet değerlendirmesi yazımızda bulabilirsiniz.
Denetçiye gösterilecek dosyada şunlar bulunmalı:
- Liste kaydının tarihli kopyası
- Etkilenen parti ve bitmiş ürün eşleşmesi
- Numune kayıtları ve laboratuvar raporları
- Her parti için karar ve onaylayan
- Tedarikçi yazışmaları ve onay statüsü
- Güncellenen zafiyet değerlendirmesi
Sonrası için onaylı tedarikçi listenizi Bakanlık listesiyle düzenli karşılaştıracak bir sorumlu belirleyin. 5996 sayılı Kanun'un 22. maddesi kayıtların güncel tutulmasını da ister.
Molevex bu süreçte ne yapar?
Molevex elde kalan partilerin kendi bileşimini ölçer ve referansla karşılaştırır, ürüne hiçbir şey eklemez. Depoda bekleyen ürün de incelenebilir. Beyanla uyuşmayan numune laboratuvarda ele alınır, sonuç partiye bağlanır ve tedarikçi kaydınıza işlenir. Geçmiş ölçümler geriye dönük karşılaştırma imkânı verir. Yasal yükümlülüklere ilişkin kararlar sizin ve danışmanlarınızındır; Molevex resmî kontrollerin yerine geçmez.


