Tedarikçinin analiz sertifikası hammadde kabulünde yeterli mi?

Analiz sertifikası partiye özgüyse kabulün dayanaklarından biridir, ama tek başına kanıt değildir. BRCGS ve IFS riskli hammaddede ek test ve işletmenin kendi doğrulamasını bekler.

Tedarikçinin analiz sertifikası (CoA), sevkiyata özgü olduğunda hammadde kabulünün dayanaklarından biri olabilir; ama riskli hammaddelerde tek başına yeterli sayılmaz. BRCGS Food Safety Issue 9, kabulün hammadde risk değerlendirmesine dayanmasını ve sertifikanın sevkiyata özgü olmasını ister. Sahtecilik açısından özel risk taşıyan hammaddelerde güvence ve test süreçleri bekler. IFS'in sahtecilik rehberi ise analizi tedarikçi yaptıysa işletmenin bu sonuçları sık sık kendi analiziyle doğrulamasını ister. Doğru kurulmuş bir kabul düzeni, sertifikayı kontrol eder, partiyi ölçer ve belirli aralıklarla laboratuvar teyidiyle bu ikisini karşılaştırır.

Standartlar analiz sertifikasını nereye koyuyor?

BRCGS Food Safety Issue 9. Madde 3.5.1.1, her hammadde ya da hammadde grubu için belgelenmiş bir risk değerlendirmesi ister; ikame ve sahtecilik bu değerlendirmenin başlıklarından biridir. Değerlendirme, hammadde kabul ve test prosedürünün temelidir. Madde 3.5.2.1'e göre kabul ve kullanıma salıverme şu yollardan birine ya da birkaçına dayanır:

  • numune alma ve test
  • teslimde gözle muayene
  • analiz sertifikası (sevkiyata özgü)
  • uygunluk sertifikası

Kabul parametreleri ve test sıklığı açıkça tanımlanmalı, uygulanmalı ve gözden geçirilmelidir. Madde 5.4.4, zafiyet değerlendirmesinde özel risk taşıdığı belirlenen hammaddeler için planın uygun güvence ve/veya test süreçleri içermesini ister. Madde 5.6.6 ise ürün güvenliği, özgünlüğü ya da yasallığı açısından kritik analizlerin akredite bir laboratuvarda ya da ISO/IEC 17025 ilkelerine göre çalışan bir laboratuvarda yapılmasını, aksi hâlde gerekçesinin belgelenmesini ister.

IFS. IFS'in Product Fraud Mitigation Guideline'ı (Version 3, Nisan 2024) kontrol önlemleri tablosunda analiz sertifikası için iki ölçüt verir: akredite bir laboratuvar tarafından düzenlenmiş olması ve üretimin gerçek parti ya da lot koduna ait olması. Aynı tabloda, analiz üretici ya da tedarikçi tarafından yapıldıysa işletmenin sonuçları sık sık kendi analiziyle doğrulaması gerektiği yazılıdır. Rehber gerekçeyi de verir: analizi kimin yaptığı, bu önlemin güvenilirliğini etkiler.

FSSC 22000. FSSC'nin gıda sahteciliği rehberi doğrulama faaliyetlerine örnek olarak menşe ve etiket doğrulamasını, testi, tedarikçi denetimini, üçüncü taraf belgelendirmeyi ve spesifikasyon yönetimini sayar.

Analiz sertifikasında neye bakılır?

Sertifikayı kabul masasında okurken şu soruların cevabı aranır:

  1. Parti eşleşiyor mu? Sertifikadaki parti ya da lot numarası, teslim alınan ambalajdaki ve irsaliyedeki numarayla aynı olmalıdır. BRCGS'in istediği "sevkiyata özgü" sertifikadır.
  2. Analizi kim yaptı? Tedarikçinin kendi laboratuvarı mı, bağımsız bir laboratuvar mı? Bağımsız laboratuvarsa, ilgili deney akreditasyon kapsamında mı? Akredite bir laboratuvarın her deneyi akredite değildir; kapsam, akreditasyon kurumunun yayımladığı kapsam belgesinden kontrol edilir.
  3. Hangi yöntem kullanıldı? Yöntemin adı ya da standardı yazmalıdır. Yöntem belirtilmemiş bir sonuç, başka bir laboratuvarın sonucuyla karşılaştırılamaz.
  4. Hangi parametreler var? Mikrobiyoloji ve nem gibi rutin değerler sahtecilik sorusuna cevap vermez. Zafiyet değerlendirmesinde belirlenen risk (ör. ikame, seyreltme, yanlış menşe) sertifikada ölçülüyor mu?
  5. Tarih tutarlı mı? Analiz tarihi, üretim ve sevkiyat tarihleriyle uyumlu olmalıdır.
  6. Değerler fazla mı düzgün? Her partinin sertifikasında aynı değerin birebir tekrar etmesi ya da aynı sertifikanın birden fazla partiyle gelmesi, sorgulanması gereken işaretlerdir.

Analiz sertifikası neyi kanıtlamaz?

Sertifika, analiz edilen numune hakkında bilgi verir. O numunenin elinizdeki partiyi temsil edip etmediğini söylemez; numunenin kim tarafından, nasıl ve hangi partiden alındığı sertifikada çoğu zaman görünmez. Numune almanın geçerli sayılması için gerekenleri numune alma yazımızda anlattık.

İkinci sınır, rutin testin yeterliliğidir. BRCGS 5.4.3, zafiyet değerlendirmesinde "katkıyı belirlemek için rutin testin ne kadar gelişmiş olduğunu" ayrı bir faktör olarak sayar. Rutin test paketinin hedeflemediği bir katkı, sertifikadaki değerleri etkilemeyebilir. Bu yüzden sertifikadaki bütün değerler uygun olduğu hâlde ürün beyandan farklı olabilir.

Kabulde katmanlı kontrol nasıl kurulur?

Hammaddenin risk düzeyi kabul düzenini belirler. Düşük riskli hammaddede belge kontrolü yeterli olabilir; yüksek riskli hammaddede katmanlar eklenir:

KatmanNe yapılırNe gösterir
Belge kontrolüSertifika, irsaliye ve etiket karşılaştırılırEvrakın tutarlı olduğunu
Partiye bağlı ölçümTeslim alınan partiden numune ölçülür ve doğru olduğu bilinen bir referansla karşılaştırılırPartinin beklenen profile uyup uymadığını
Laboratuvar teyidiSapma gösteren partiler ve belirli aralıklarla seçilen partiler bağımsız laboratuvara gönderilirSapmanın ne olduğunu ve tedarikçinin sonucunun tutup tutmadığını
Tedarikçi izlemeSonuçlar tedarikçi bazında zaman içinde karşılaştırılırKaymanın ne zaman başladığını

BRCGS 3.5.1.3, tedarikçi performansının riske ve tanımlı ölçütlere dayalı olarak sürekli gözden geçirilmesini ve kayıtların saklanmasını ister. Partiye bağlı ölçüm sonuçları bu gözden geçirmenin somut verisidir.

Hangi hammaddenin hangi katmana gireceği zafiyet değerlendirmesinden gelir. Değerlendirmenin nasıl kurulduğunu zafiyet değerlendirmesi yazımızda adım adım ele aldık.

Sertifika ile kendi ölçümünüz uyuşmazsa ne yapılır?

  1. Partiyi ayırın. Sonuç netleşene kadar parti kullanıma salıverilmez.
  2. Şahit numune saklayın. İtiraz hâlinde ikinci analiz için mühürlü numune ayrılır.
  3. Laboratuvar teyidi alın. Kendi ölçümünüz bir sapma gösteriyorsa, sapmanın ne olduğunu hedefli analiz belirler.
  4. Tedarikçiyle somut veriyle konuşun. Parti numarası, ölçüm ve laboratuvar sonucu yan yana konduğunda görüşmenin konusu netleşir.
  5. Zafiyet değerlendirmesini güncelleyin. IFS rehberi, uygunsuzluk gösteren analiz sonuçlarını değerlendirmeyi yeniden gözden geçirmeyi gerektiren değişiklikler arasında sayar.

Yeni tedarikçide ve acil tedarikte ne değişir?

BRCGS 3.5.1.7, tedarikçi onay sürecinde bir istisna oluştuğunda (ör. tedarikçinin müşteri tarafından belirlenmesi) ya da etkili onay için gereken bilginin bulunamadığı durumlarda (ör. dökme tarım ürünleri) ürün testinin kalite ve güvenliği doğrulamak için kullanılmasını ister. IFS rehberi de yeni tedarikçiyi ve tedarik zincirindeki değişikliği zafiyet değerlendirmesinin gözden geçirilmesini gerektiren durumlar arasında sayar. Bu dönemlerde sertifikaya dayanan kabulün yerine partiye bağlı ölçüm ve daha sık laboratuvar teyidi konması mantıklıdır.

Molevex kabul düzeninde nerede durur?

Molevex partiye bağlı ölçüm katmanında çalışır. Ürüne hiçbir şey eklemez; hammaddenin kendi bileşimini ölçer ve doğru olduğunu bildiğiniz bir örnekle karşılaştırır. Profile uymayan numune laboratuvarda ele alınır ve sonuç orada kesinleşir. Her sonuç ait olduğu partiye ve tedarikçiye bağlı saklanır; böylece aynı tedarikçinin sertifikaları ile ölçümleriniz zaman içinde karşılaştırılabilir. Molevex resmî kontrollerin ve akredite laboratuvar raporunun yerine geçmez. Takviye hammaddelerine özel ayrıntılar gıda takviyesi sayfasında.

Sık sorulan sorular

BRCGS analiz sertifikasıyla kabulü kabul eder mi? Madde 3.5.2.1 sevkiyata özgü analiz sertifikasını kabul yollarından biri olarak sayar. Hangi hammaddede yeterli olduğu risk değerlendirmesine bağlıdır; özel risk taşıyan hammaddelerde 5.4.4 güvence ve/veya test ister.

Tedarikçi akredite bir laboratuvarda analiz yaptırdıysa yine de kendi analizimiz gerekir mi? IFS rehberi, tedarikçi analizlerinin işletmenin kendi analiziyle sık sık doğrulanmasını bekler. Sıklık, hammaddenin zafiyet değerlendirmesindeki risk düzeyine göre belirlenir.

"Akredite laboratuvar" yazması yeterli mi? Değil. Akreditasyon belirli deneyler için verilir. Sertifikadaki deneyin laboratuvarın akreditasyon kapsamında olup olmadığı ayrıca kontrol edilir.

Her partiyi laboratuvara göndermek gerekir mi? Gerekmez. Partiye bağlı ölçüm hangi partinin laboratuvara gideceğini belirler; buna ek olarak belirli aralıklarla seçilen partiler teyit için gönderilir.

Analiz sertifikası olmadan gelen hammadde kabul edilir mi? Bu karar işletmenin kabul prosedürüne ve hammaddenin risk değerlendirmesine bağlıdır. BRCGS 3.5.2.1 kabulün test, muayene ve sertifikaların birine ya da birkaçına dayanmasına izin verir; prosedürünüzde tanımlı olmayan bir istisna uygulanmamalıdır.

Kaynaklar

Görüşme talebi

Hangi ürünlerinizin inceleneceğini birlikte belirleyelim.

İlk görüşmede ürün, satış kanalları ve karşılaşılan riskler değerlendirilir; bu değerlendirmeye uygun yöntem önerilir.

Görüşme talep edin